Een onderaannemer worden in de bouw: welke verzekeringen heb je nodig?

ArtikelBouwverzekeringen

Verzekeringen onderaannemer bouw is een specifiek onderwerp omdat onderaannemers in twee sferen werken: hun eigen aansprakelijkheid en die van de hoofdaannemer. Wat de wet je verplicht is één ding. Wat hoofdaannemers contractueel eisen voordat ze je op de werf laten beginnen is vaak strenger.

Deze gids gaat in op die dubbele realiteit: de wettelijke basis (inclusief de impact van Boek 6 BW sinds 1 januari 2025) en de praktische verwachtingen vanuit lastenboeken en onderaannemingsovereenkomsten.

1. Wat eisen hoofdaannemers van onderaannemers?

In een onderaannemingsovereenkomst staan typisch deze verzekeringseisen:

BA Onderneming met expliciete onderaanneming-dekking

Niet elke BA Onderneming-polis dekt automatisch onderaanneming. Sommige polissen hebben een uitsluitingsclausule voor werken onder hoofdaannemerschap van derden. Andere dekken het wel maar onder strikte voorwaarden.

Vraag uitdrukkelijk of je polis “onderaanneming” of “werken voor derden” dekt, en met welke dekkingslimiet. Hoofdaannemers eisen typisch een minimumdekking van €2.500.000 per schadegeval, soms hoger.

BA-10 voor structurele werken

Als je in onderaanneming werkt aan structurele of waterdichtheidselementen van een woning, ben je net zoals een algemene aannemer onderworpen aan de Wet-Peeters-Borsus van 31 mei 2017. Je hoofdaannemer kan op zijn werf geen BA-10-attest hebben dat jouw onderaanneming dekt.

Je hebt dus je eigen BA-10-polis of -werfattest nodig met minimumkapitaal van €500.000 per schadegeval.

Attesten ter beschikking

Voor elke werf moet je vóór de start kunnen aantonen:

• BA Onderneming-attest (verklaring van je verzekeraar dat de polis actief is)
• BA-10-attest (indien van toepassing)
• Arbeidsongevallenverzekering-attest (indien je werknemers meebrengt)
• Eventueel een attest van rechtsbijstand

Een professionele onderaannemer heeft deze attesten standaard digitaal klaar en stuurt ze automatisch bij elke nieuwe opdracht. Wie ze nog moet aanvragen, verliest tijd en commerciële credibiliteit.

2. Boek 6 BW: wat verandert er sinds 1 januari 2025?

Een fundamentele juridische verandering die specifiek onderaannemers raakt. Boek 6 van het Burgerlijk Wetboek is op 1 januari 2025 in werking getreden en heeft het buitencontractuele aansprakelijkheidsrecht hervormd.

Wat veranderde

Het oude artikel 18 van de Arbeidsovereenkomstenwet beschermde werknemers grotendeels tegen rechtstreekse aanspraken van derden. Sinds Boek 6 BW is die bescherming afgeschaft. Concreet:

• Een derde (bv. een buurman die schade heeft) kan nu rechtstreeks een onderaannemer of zijn werknemer aanspreken
• De onderaannemer kan zich niet meer verschuilen achter de hoofdaannemer
• De aansprakelijkheid is in feite verbreed

Wat dit betekent voor je BA-dekking

In de oude situatie kon een onderaannemer relatief beperkte BA-dekking nemen omdat de hoofdaannemer als eerste werd aangesproken. In de nieuwe situatie kan een buur of bouwheer rechtstreeks de onderaannemer aanspreken voor uitvoeringsfouten.

Dat betekent:

• Hogere dekkingslimieten zijn nu ook voor onderaannemers vereist
• BA Onderneming met expliciete onderaanneming-clausule is geen optie meer maar een noodzaak
• BA Na Levering wordt nog belangrijker (schade die zich pas later manifesteert)

Voor onderaannemers die hun polissen sinds vóór 2025 niet hebben herzien, is dit hét moment om dat alsnog te doen.

3. Schijnzelfstandigheid: het juridisch mijnenveld

Een aparte categorie risico voor onderaannemers: schijnzelfstandigheid. De Arbeidsrelatieswet van 27 december 2006 zegt dat de werkelijke aard van de arbeidsrelatie bepaalt of je zelfstandig of werknemer bent, niet wat op papier staat.

Voor de bouwsector zijn er specifieke criteria die strikt worden gehandhaafd. Indicaties van schijnzelfstandigheid:

• Je werkt uitsluitend voor één hoofdaannemer
• Je hebt geen eigen materieel of bedrijfsuitrusting
• Je krijgt instructies over hoe je je werk uitvoert (niet enkel wat te doen, maar hoe)
• Je werkt vaste uren in opdracht van de hoofdaannemer
• Je hebt geen commercieel risico
• Je factureert per gewerkt uur, niet per project of opbrengst

Bij vaststelling van schijnzelfstandigheid:

• Herclassificatie als werknemer met terugwerkende kracht (vaak tot 3 jaar)
• Boetes tot €5.000 per persoon per maand
• Verschuldigde RSZ-bijdragen voor de hele gerekende periode
• Mogelijk strafrechtelijke vervolging voor zwartwerk

Voor verzekeringen heeft schijnzelfstandigheid grote impact: een herclassificatie betekent dat de hoofdaannemer plots een werknemer had die niet onder de arbeidsongevallenverzekering viel. Bij een ongeval tijdens die periode is dat een gigantisch dekkingsgat.

4. Hoe bouw je een correcte zelfstandige onderaannemer-relatie op?

Drie principes om schijnzelfstandigheid te vermijden, zowel als onderaannemer als als hoofdaannemer:

Werk voor meerdere opdrachtgevers

Een echte zelfstandige onderaannemer werkt typisch voor 2 of meer hoofdaannemers in een jaar. Werk je 100% voor één opdrachtgever, dan is dat een sterk schijnzelfstandigheids-signaal.

Bouw eigen materieel en bedrijfsstructuur op

Eigen bestelwagen, eigen gereedschap, eigen kantoor (al is het thuis), eigen administratie. Wie zonder eigen middelen werkt en alles van de hoofdaannemer gebruikt, lijkt op een werknemer.

Werk per project of per opbrengst, niet per uur

Een aannemingscontract specificeert typisch het te realiseren werk en de prijs (lump sum of stuksprijs), niet het aantal uren. Wie strikt per gewerkt uur factureert, glijdt richting werknemerschap.

Zorg voor commercieel risico

Een echte zelfstandige draagt het risico van slecht werk (opnieuw doen op eigen kost), van te lange uitvoering (verlies op eigen marge), van wanbetalingen. Wie deze risico’s niet draagt is geen zelfstandige.

5. Wat als de hoofdaannemer een globale polis aanbiedt?

Sommige grote hoofdaannemers bieden hun onderaannemers een globale polis aan: een ABR (Alle Bouwplaats Risico’s) of werfgebonden BA-polis die alle bouwactoren op de werf dekt.

Klinkt aantrekkelijk maar let op:

Voordelen

• Je hoeft voor die specifieke werf geen eigen polis af te sluiten
• Premie is vaak inbegrepen in de aanneming-prijs (minder cashflow-druk)
• Eén aanspreekpunt bij schade

Nadelen

• Geldt alleen voor die specifieke werf, niet voor andere
• Geldt alleen tijdens de werf, niet voor BA Na Levering
• De dekkingsvoorwaarden komen van de hoofdaannemer, niet van jou
• Bij schade aan derden of na oplevering val je vaak terug op je eigen polis (die je dan toch nodig hebt)

Vuistregel: een globale polis van de hoofdaannemer vervangt geen eigen BA Onderneming. Het is een aanvulling, niet een vervanging.

6. Wat is een realistisch budget voor een onderaannemer?

Indicatieve premies voor een onderaannemer met één bestelwagen, €15.000 tot €20.000 gereedschap, geen werknemers:

Polis	Indicatieve premie 2026
BA Auto bestelwagen	€700 tot €1.100
BA Onderneming met onderaanneming-dekking	€700 tot €1.500 (iets hoger dan basis)
Rechtsbijstand	€250 tot €450
Materiaal en gereedschap	€350 tot €700
Gewaarborgd inkomen (60% inkomen)	€900 tot €1.800
Totaal zonder BA-10	€2.900 tot €5.550 per jaar
BA-10 (alleen voor structurele ruwbouw)	€1.500 tot €3.700

Voor onderaannemers met werknemers gelden dezelfde regels als voor andere bouwbedrijven: arbeidsongevallenverzekering verplicht, BA Onderneming-dekkingslimiet hoger. Zie verzekeringen kleine aannemer.

Premies zijn volledig fiscaal aftrekbaar.