Wat als een werknemer van een steiger valt? Stappenplan

ArtikelSchadegevallen

Een val van een steiger is een van de meest voorkomende ernstige arbeidsongevallen in de Belgische bouwsector. Voor de werkgever staan de eerste minuten en uren onder druk: er moet hulp worden geboden, de werf moet worden veiliggesteld, getuigen moeten worden geïdentificeerd, en wettelijke meldingstermijnen lopen. Veel zaken tegelijk, en de meeste werkgevers maken dit hopelijk slechts één keer mee.

Deze gids geeft een concreet stappenplan voor het scenario “werknemer valt van steiger”. Niet hypothetisch, maar bruikbaar in het moment zelf. Print het uit en hang het in je werfkeet of administratie. Verspreid het onder ploegbazen.

1. De eerste 15 minuten: hulp en veiligheid

Wat je doet in het eerste kwartier bepaalt zowel het lot van je werknemer als het verloop van het volledige dossier.

Stap 1: hulp bieden

• Schakel niemand uit die ehbo-bevoegd is. Laat hem leiden in de eerste hulp.
• Verplaats het slachtoffer niet tenzij hij in onmiddellijk gevaar is (instortingsgevaar, brand). Bij ruggraat- of nekblessures kan beweging de schade verergeren.
• Bel 112 bij twijfel. Liever een ambulance te veel dan te weinig.
• Praat tegen het slachtoffer als hij bewust is. Houd hem rustig, vraag waar het pijn doet.

Stap 2: werf veiligstellen

• Stop alle andere werken in de zone rond het ongeval.
• Markeer de zone waar het ongeval plaatsvond, niemand mag er meer komen.
• Verplaats geen materieel dat bij het ongeval betrokken was. Niet de gebroken steigerdelen, niet het gevallen gereedschap, niet het beschermings-materieel.
• Houd toegang vrij voor hulpdiensten.

Stap 3: getuigen identificeren

Snel maar grondig: noteer de namen en telefoonnummers van iedereen die het ongeval heeft gezien of in de directe omgeving was. Vraag elk van hen om binnen 24 uur een schriftelijke versie van wat zij hebben gezien, in eigen bewoordingen.

2. Het eerste uur: documentatie

Zodra het slachtoffer onder professionele hulp is en de werf veilig is, ga je documenteren. Dit is de fase waar bewijsmateriaal nog vers is.

Foto’s nemen

• Plek van het ongeval vanuit verschillende hoeken
• Steiger waar de werknemer van viel, zowel de specifieke locatie als het algemeen geheel
• Beschermingsmaterieel dat aanwezig was (helm, harnas, valbeveiliging) of niet aanwezig was
• Werkmaterieel dat de werknemer gebruikte
• Werfomstandigheden (weersomstandigheden, verlichting, andere werken in de buurt)

Maak meer foto’s dan je denkt nodig te hebben. Verzekeraars kunnen later vragen hebben die je nu niet voorziet. Foto’s van het volle uitzicht helpen om de context te tonen.

Chronologie reconstrueren

Schrijf een eerste tijdlijn op:

• Wanneer begon de werknemer met deze taak?
• Wie waren in de zone op dat moment?
• Hoe laat gebeurde het ongeval?
• Wie zag wat eerst?
• Hoe laat werd de hulpdienst gebeld?
• Hoe laat kwamen ze aan?

Deze chronologie wordt later getoetst aan getuigenverklaringen en officiële bronnen. Hoe nauwkeuriger nu, hoe minder discussie later.

3. Eerste 24 uur: meldingen en aangiftes

Een aantal acties moeten binnen de eerste dag gebeuren, zelfs als je nog volop bezig bent met de operationele gevolgen.

Direct: arbeidsongevallenverzekeraar verwittigen

Bel je makelaar of arbeidsongevallenverzekeraar zo snel mogelijk om hen te informeren. Dit is een eerste verwittiging, niet de officiële aangifte. Doel: ze starten alvast een dossier en geven je instructies over de volgende stappen.

Bij ernstig ongeval: arbeidsinspectie

Een ernstig arbeidsongeval moet onmiddellijk worden gemeld aan de Toezicht op het Welzijn op het Werk (FOD Werkgelegenheid). De definitie staat in het Koninklijk Besluit van 27 maart 1998. Een val van een steiger boven 2 meter is bijna altijd ernstig.

Hoe melden:

• Telefonisch via de regionale directie (zie werk.belgie.be voor het juiste nummer)
• Online via het meldformulier op de website van de FOD Werkgelegenheid

Aan de familie: respectvol en feitelijk

De familie van het slachtoffer moet zo snel mogelijk worden ingelicht. Bij voorkeur niet telefonisch maar in persoon, door iemand die hen kent. Wat je communiceert:

• Dat er een ongeval is geweest, in welk ziekenhuis hij is, hoe hij eraan toe is
• Geen speculaties over oorzaak of schuld
• Dat je beschikbaar bent om vragen te beantwoorden in de komende dagen

Vermijd uitspraken over verzekering of compensatie in deze fase. Dat komt later, op het juiste moment via de juiste kanalen.

4. Eerste week: aangifte en omstandig verslag

Officiële aangifte arbeidsongevallenverzekering

Binnen 8 dagen na het ongeval moet je een officiële aangifte doen via het door je verzekeraar voorziene formulier. Dit is een wettelijke verplichting (artikel 6 Arbeidsongevallenwet 1971).

Wat erin staat:

• Identificatie werkgever en werknemer
• Datum, uur en exacte plaats van het ongeval
• Beschrijving van wat is gebeurd, in feitelijke bewoordingen
• Verwondingen en eerste medische hulp
• Lijst van getuigen
• Of de werknemer is teruggekeerd of werk-onbekwaam blijft

Omstandig verslag bij ernstige ongevallen

Voor ernstige arbeidsongevallen moet een omstandig verslag worden opgemaakt binnen 10 werkdagen na het ongeval. Dit verslag bevat:

• Identificatie: werkgever, werknemer, plaats, datum
• Beschrijving van de feiten: wat is gebeurd, hoe, wanneer
• Oorzaken: directe oorzaken (bv. defect aan steigerdeel), onderliggende oorzaken (bv. ontbrekende risicoanalyse)
• Genomen maatregelen: eerste hulp, melding aan inspectie, contact met familie
• Preventiemaatregelen: wat ga je doen om herhaling te voorkomen

Dit verslag wordt typisch opgemaakt door je interne preventieadviseur of externe preventiedienst.

5. De volgende weken: opvolging

Contact met de werknemer en familie

Houd contact met je werknemer en zijn familie tijdens het herstel. Niet alleen menselijk correct, ook praktisch belangrijk:

• Hij moet de aangifte bij de mutualiteit doen
• Medische attesten moeten worden uitgewisseld
• Je arbeidsongevallenverzekeraar onderhoudt typisch direct contact, maar je werknemer kan vragen hebben

Wat je niet moet doen: discussiëren over wie verantwoordelijk is. De Belgische arbeidsongevallenverzekering werkt op basis van forfaitaire dekking: het slachtoffer krijgt een uitkering ongeacht schuld of fout, behalve in zeer uitzonderlijke gevallen (opzet, dronkenschap).

Expertise door de verzekeraar

De arbeidsongevallenverzekeraar stuurt typisch een expert ter plaatse, vaak gecombineerd met een medisch expert die het slachtoffer onderzoekt. Hun rapporten bepalen:

• Erkenning als arbeidsongeval (bijna altijd erkend in dit scenario)
• Periode van arbeidsongeschiktheid
• Eventuele blijvende invaliditeitsgraad
• Vergoedingen voor medische kosten en loonverlies

Onderzoek door arbeidsinspectie

Bij ernstige ongevallen voert de arbeidsinspectie een eigen onderzoek. Werk volledig mee, geef alle gevraagde documenten:

• Risicoanalyse van de werf
• Veiligheidsinstructies en getekende ontvangstattesten
• Opleiding-attesten van werknemers
• Onderhoudshistoriek van het materieel (steiger inbegrepen)

De arbeidsinspectie kan boetes opleggen of gevallen doorgeven aan het parket bij vermoeden van strafrechtelijke verantwoordelijkheid.

6. Wat dekt de arbeidsongevallenverzekering precies?

Voor je werknemer:

• Medische kosten (inclusief specialisten, ziekenhuis, revalidatie)
• Loonverlies tijdens periode van arbeidsongeschiktheid
• Blijvende invaliditeitsuitkering bij blijvend letsel
• Rente voor nabestaanden bij overlijden

Beperkingen:

• Uitkering wordt berekend op het loon tot het wettelijk plafond (€58.096,10 in 2026). Voor het deel boven het plafond is een excedent wet nodig.
• Morele schade wordt typisch niet of beperkt gedekt door de wettelijke arbeidsongevallenverzekering. Voor uitgebreidere dekking is een bovenwettelijke arbeidsongevallenpolis mogelijk.

Wat de polis niet doet:

• Geen vergoeding aan derden die schade hadden door het ongeval (gebroken dakgoot bijvoorbeeld). Dat valt onder BA Onderneming.
• Geen kosten van het werfstilleggen, opnieuw opbouwen van de steiger, vertraging.
• Geen psychologische ondersteuning voor de werkgever of collega’s.