Wat als een onderaannemer schade veroorzaakt op jouw werf?

ArtikelSchadegevallen

Een onderaannemer veroorzaakt schade op jouw werf. Een buurpand met scheuren door zijn graafmachine. Een vloer die hij beschadigt bij het verplaatsen van materieel. Een leidingbreuk waarvan de oorzaak onduidelijk is. Wie is aansprakelijk: jij als hoofdaannemer, de onderaannemer, of beiden? En wie betaalt uiteindelijk?

De aansprakelijkheidsketen op een werf is complex en sinds 1 januari 2025 fundamenteel gewijzigd door Boek 6 BW. Deze gids zet uiteen hoe het werkt in 2026, welke verzekeringen tussenkomen, en hoe je je positie als hoofdaannemer beschermt voor en na een incident.

1. De aansprakelijkheidsketen op een werf

Op een werf met meerdere bouwactoren ontstaat bij schade aan derden een gelaagde aansprakelijkheidsstructuur.

Tegenover de bouwheer (contractueel)

Als hoofdaannemer ben je primair contractueel aansprakelijk tegenover de bouwheer voor de uitvoering van het werk, ook voor het deel dat je laat uitvoeren door onderaannemers. De bouwheer kent typisch enkel jou als zijn aanspreekpunt.

Dit principe is gebaseerd op artikel 1797 van het oud Burgerlijk Wetboek: “De aannemer staat in voor de daden van de personen die hij in dienst heeft.” Dat geldt ook voor zelfstandige onderaannemers in dienst van een werf.

Tegenover derden (buitencontractueel)

Sinds Boek 6 BW (1 januari 2025) kunnen derden (buren, voorbijgangers, andere bedrijven die schade lijden) rechtstreeks de partij aanspreken die de fout maakte:

• De werknemer die de fout maakte
• De onderaannemer
• De hoofdaannemer
• Combinaties van bovenstaande

Voor de hervorming was de werknemer grotendeels beschermd via artikel 18 van de Arbeidsovereenkomstenwet. Die bescherming is verdwenen.

Onderling tussen aannemers

Naast de aansprakelijkheid tegenover bouwheer en derden bestaat ook een interne aansprakelijkheidsstructuur tussen hoofd- en onderaannemer. Die wordt geregeld door:

• De onderaannemingsovereenkomst (contractueel)
• Subrogatie-rechten van verzekeraars
• Eventuele vrijwaringen of regres-clausules

2. Wat verandert Boek 6 BW concreet?

De hervorming heeft de aansprakelijkheidsstructuur op werven complexer gemaakt voor zowel hoofdaannemer als onderaannemer.

Voor de hoofdaannemer

Voor 2025: bij schade aan derden was jij primair de aanspreekbare partij. Je BA Onderneming dekte de uitkering aan de derde, en je kon verhaal nemen op de onderaannemer voor diens aandeel.

Sinds 2025: derden kunnen rechtstreeks de onderaannemer aanspreken. In de praktijk gebeurt dit nog niet altijd (advocaten van derden kennen de hoofdaannemer als eerste aanspreekpunt), maar het is mogelijk en zal vaker voorkomen.

Voor de onderaannemer

Voor 2025: de onderaannemer was relatief beschermd. Tenzij hij contractueel rechtstreeks met de bouwheer werkte, was hij niet de eerste aanspreekpartij voor derden.

Sinds 2025: een onderaannemer kan rechtstreeks worden aangesproken voor zijn fouten, ook tegenover derden. Zijn BA Onderneming met expliciete onderaanneming-dekking is geen optie meer maar een noodzaak.

Praktische gevolgen

• Verzekeraars moeten vaker onderling afrekenen wie wat dekt
• Schadebedragen worden over meerdere polissen verspreid
• Documentatie van wie wat heeft gedaan wordt cruciaal
• Hogere dekkingslimieten zijn voor alle bouwactoren aan te raden

3. Stappenplan: schadegeval door onderaannemer op jouw werf

Stap 1: incident-melding aan jezelf

Zodra je verneemt dat een onderaannemer schade heeft veroorzaakt:

• Documenteer wat is gebeurd (foto’s, getuigenverklaringen)
• Identificeer wie wat heeft gedaan op het moment van de schade
• Verwittig je verzekeringsmakelaar als eerste reflex, ook als je nog niet zeker bent of je polis tussenkomt

Stap 2: contact met de onderaannemer

Onmiddellijk een gesprek met je onderaannemer:

• Bevestiging van de feiten: wat is er gebeurd vanuit zijn standpunt?
• BA-attest opvragen als je het nog niet hebt voor deze werf
• Coördinatie van de aangifte bij beide verzekeraars
• Geen verklaringen aan derden zonder overleg, zeker niet over schuld of aansprakelijkheid

Stap 3: contact met de derde (de schadelijdende partij)

Zorgvuldig met deze stap. Wat je aan de derde communiceert:

• Erkenning dat het incident is gebeurd (zonder schuld te erkennen)
• Procedure: dat je verzekeraar(s) een dossier zullen behandelen
• Contactgegevens voor opvolging
• Gegevens van getuigen indien relevant

Wat je niet doet:

• Niet betalen voor herstel zonder overleg met je verzekeraar (kan gezien worden als schuld-erkenning)
• Niet beloven dat je gaat betalen
• Niet alleen onderhandelen met de derde over schadebedragen

Stap 4: aangifte bij beide verzekeraars

Beide partijen (jij als hoofdaannemer en de onderaannemer) doen typisch een aangifte bij hun eigen BA Onderneming-verzekeraar. Dit zorgt ervoor dat:

• Beide dossiers parallel lopen
• Verzekeraars onderling kunnen afrekenen
• De derde een coherent aanspreekpunt krijgt

Stap 5: onderzoek en expertise

Verzekeraars sturen typisch experten ter plaatse. Bij complexe dossiers kunnen meerdere experten worden aangeduid:

• Expert hoofdaannemer-verzekeraar
• Expert onderaannemer-verzekeraar
• Expert van de derde
• Mogelijk een onpartijdige expert (scheidsrechter)

Stap 6: schadeafrekening

Op basis van de expertises en de aansprakelijkheidsverdeling:

• Verzekeraars betalen aan de derde (typisch via één van de twee, met onderlinge regres)
• Bij een minnelijke regeling: snelle afhandeling
• Bij een betwisting: gerechtelijke procedure mogelijk

4. Subrogatie en regres-rechten

Een belangrijk principe in deze constellatie: subrogatie.

Wat is subrogatie?

Wanneer jouw BA Onderneming-verzekeraar uitbetaalt aan een derde voor schade die door jouw onderaannemer is veroorzaakt, springt de verzekeraar in jouw rechten. Hij kan dan verhaal nemen op:

• De onderaannemer zelf (als die geen BA Onderneming had)
• De BA Onderneming-verzekeraar van de onderaannemer

Dit voorkomt dat jij of je verzekeraar de volledige kost draagt voor een fout die door iemand anders werd gemaakt.

Belangrijke voorwaarden

Voor subrogatie te kunnen toepassen:

• Bewijslast: je moet kunnen aantonen wie wat heeft gedaan
• Documentatie: foto’s, getuigenverklaringen, werfdagboek
• Onderaannemingsovereenkomst: idealiter met expliciete clausule over aansprakelijkheid

Zonder deze elementen wordt verhaal nemen op de onderaannemer moeilijk en kan je verzekeraar de schade volledig op jouw polis afboeken (met effect op je premie).

5. Hoe bescherm je je positie als hoofdaannemer?

Voor je een onderaannemer aanstelt

Vraag attesten op:

• BA Onderneming-attest met expliciete onderaanneming-dekking
• BA-10-attest indien werken aan structurele/waterdichtheidselementen
• Arbeidsongevallenverzekering-attest als hij eigen werknemers meebrengt
• Eventueel rechtsbijstand-attest

Controleer de attesten:

• Geldigheidsdatum: dekt het de werfperiode?
• Dekkingslimiet: voldoende voor het type werk?
• Activiteitenscope: matcht het de activiteit op jouw werf?
• Eigen onderaannemers: dekt het de werknemers van de onderaannemer?

Tijdens de werf

Documenteer wie wat doet:

• Werfdagboek met dagelijkse ploegen-activiteiten
• Foto’s bij belangrijke fasen
• Toegangscontrole voor wie op de werf werkt

Communicatie:

• Schriftelijke werfinstructies aan onderaannemer
• Bevestiging van veiligheidsbriefings
• Eventuele wijzigingen ook schriftelijk

Onderaannemingsovereenkomst

Een goede onderaannemingsovereenkomst bevat onder meer:

• Identificatie van partijen en werkdomein
• Verzekeringsverplichting met minimum-vereisten
• Aansprakelijkheidsclausule: wie aansprakelijk is voor wat
• Vrijwaringsclausule: onderaannemer vrijwaart hoofdaannemer voor zijn fouten
• Regres-rechten indien hoofdaannemer schade lijdt door fout onderaannemer
• Ontbinding bij niet-naleving veiligheidsregels

Voor complexere werken sterk aan te raden om dit door een gespecialiseerd advocaat te laten opstellen of nakijken.

6. Wat als de onderaannemer geen of onvoldoende verzekering heeft?

Een gevaarlijke situatie die je vermijdt door grondige attest-controles vóór de werf, maar die in de praktijk soms toch voorkomt.

De gevolgen

Als blijkt dat de onderaannemer geen of een ontoereikende BA Onderneming heeft:

• Jouw verzekeraar moet uitbetalen aan de derde
• Subrogatie kan worden toegepast op de onderaannemer persoonlijk, maar als hij geen polis heeft, hangt het af van zijn financiële draagkracht
• Veel onderaannemers zijn als zelfstandige zonder voldoende vermogen om grote schade-bedragen te dragen
• Praktisch: jouw schadestatistiek (en dus toekomstige premies) worden negatief beïnvloed

Hoe vermijd je dit?

• Controleer altijd attesten vóór de werf
• Werk niet met onderaannemers zonder geldig BA Onderneming-attest
• Vraag bewijs van premie-betaling als je twijfels hebt
• Werf-uitsluiting bij ontbrekende attesten, ook als de planning daardoor schuift