Schadegevallen in de bouw: wat als het misgaat?

Een schadegeval in de bouw is geen kwestie van of, maar van wanneer. Het kan een werknemer zijn die van een steiger valt. Een bestelwagen die ‘s nachts wordt opengebroken. Een buur die scheuren opmerkt na trillingen. Een klant die drie jaar na oplevering een waterlekkage aan jou wijt. Of een verzekeraar die plots weigert uit te betalen.

Wat dan? Wie bel je eerst, welke termijnen lopen er, en wat dekt je polis écht in dit specifieke geval? Deze gids zet de meest voorkomende schadescenario’s in de bouw op een rij, met wettelijke termijnen, concrete stappenplannen en een eerlijk antwoord op wat verzekeringen wel en niet doen.

We schrijven dit op basis van wat we elke week zien in dossiers van bouwondernemers. Geen abstracte theorie, wel praktijk: wat werkt, wat misgaat, en hoe je jezelf en je bedrijf zo goed mogelijk beschermt voor en na een incident.

1. Waarom de eerste 24 uur cruciaal zijn

Bij elk schadegeval bepalen de eerste 24 uur in grote mate hoe het dossier verloopt. Drie redenen waarom.

Bewijsmateriaal vervliegt snel

Een werf wordt opgeruimd, een buurpand wordt verder gerenoveerd, een bestelwagen wordt hersteld. Wat je niet binnen 24 uur op foto vastlegt, is vaak voorgoed weg. Verzekeraars en experten beoordelen dossiers op basis van wat aantoonbaar is, niet op basis van wat aannemelijk is.

Getuigenverklaringen verschuiven

Werknemers, klanten en derden onthouden de eerste uren na een incident anders dan de dagen erna. Hun versie wordt onbewust beïnvloed door wat ze later horen. Een schriftelijke getuigenverklaring binnen 24 uur is goud waard.

Wettelijke termijnen lopen

Bij een arbeidsongeval start de meldingstermijn van 8 dagen. Bij een ernstig arbeidsongeval moet de melding aan de arbeidsinspectie onmiddellijk gebeuren. Bij gewone schade voorzien polissen typisch 8 dagen. Een dag vertraging hier kan een dossier compromitteren.

2. Wat is een arbeidsongeval en wat doe je?

Een arbeidsongeval is volgens de Arbeidsongevallenwet van 10 april 1971 elke plotselinge gebeurtenis tijdens of door de uitvoering van het werk, die een lichamelijk letsel veroorzaakt. Ook ongevallen op de arbeidsweg (woon-werkverkeer) tellen mee.

Onmiddellijke acties

1. Eerste hulp bieden, ambulance bellen indien nodig (112)
2. Werf veiligstellen voor andere werknemers
3. Foto’s nemen van de plek, het materieel en de omstandigheden vóór er iets wijzigt
4. Getuigen identificeren en namen + telefoonnummers noteren
5. Bij ernstig ongeval: arbeidsinspectie bellen (Toezicht op het Welzijn op het Werk)

Aangifte arbeidsongevallenverzekering

Binnen 8 dagen na het ongeval moet je een aangifte doen bij je arbeidsongevallenverzekeraar. Dit gebeurt typisch via een formulier dat je verzekeraar voorziet, online of papier.

Wat erin staat:

• Identificatie werkgever en werknemer
• Datum, uur en plaats van het ongeval
• Beschrijving van wat is gebeurd
• Verwondingen en eerste medische hulp
• Getuigen
• Of de werknemer is teruggekeerd of werk-onbekwaam blijft

Te laat aangeven kan leiden tot vertraging in de uitkering aan de werknemer en eventueel discussies over de dekking.

Voor een gedetailleerd stappenplan: wat te doen bij een werknemer-ongeval op steiger.

3. Wat is een ernstig arbeidsongeval?

Niet elk arbeidsongeval is “ernstig” volgens de wettelijke definitie. Het Koninklijk Besluit van 27 maart 1998 maakt onderscheid op basis van:

• Aard van het letsel (overlijden, blijvende ongeschiktheid, specifieke letsels zoals amputaties, verlies van zintuigen, breuken aan grote botten)
• Aard van de oorzaak (bv. val van hoogte boven 2 meter, contact met elektrische stroom, instorting)
• Aard van de werkpost (gebruik van bepaalde machines, hoogwerken, werken in besloten ruimten)

Onmiddellijke meldingsplicht

Bij een ernstig arbeidsongeval moet je dit onmiddellijk melden aan de Toezicht op het Welzijn op het Werk (FOD Werkgelegenheid). Dat is een aparte verplichting bovenop de aangifte bij de verzekeraar.

Daarna heb je tien werkdagen om een omstandig verslag op te stellen. Dat is een formeel document dat de feiten, de oorzaken en de te nemen preventiemaatregelen beschrijft.

Sancties bij niet-melding

Niet-melding van een ernstig arbeidsongeval is een strafrechtelijke overtreding met sancties tot €4.000 per inbreuk en mogelijk strafrechtelijke vervolging.

Volledig stappenplan: wat als je een ernstig arbeidsongeval moet melden.

4. Schade aan derden: hoe verloopt een claim?

Schade aan derden (klanten, buren, voorbijgangers) wordt typisch gedekt door je BA Onderneming. Het verloop van zo’n claim heeft een vaste structuur.

Stap 1: melding aan de verzekeraar

Doe altijd een schade-aangifte, ook als je nog niet zeker weet of de claim terecht is. Beter te veel meldingen dan een laat dossier. Verzekeraars sturen je vaak terug naar de tegenpartij voor verduidelijking, dat is normaal.

Stap 2: expertise

Bij schadeclaims boven een bepaald drempelbedrag (vaak €2.500 tot €5.000) stuurt de verzekeraar een schade-expert ter plaatse. Die documenteert de schade, beoordeelt de oorzaak en stelt een vergoeding voor.

Stap 3: tegenexpertise (optioneel)

De tegenpartij kan een eigen expert sturen. Bij verschillen tussen de twee experten kan een derde expert (de “scheidsrechter”) worden aangeduid. Dit verloopt typisch via de gerechtelijke procedure of via minnelijk akkoord tussen partijen.

Stap 4: minnelijk akkoord of gerechtelijke procedure

In de meeste gevallen wordt een minnelijk akkoord bereikt op basis van de expertise. In enkele gevallen leidt het tot een gerechtelijke procedure, met nieuwe expertises en pleidooien.

Tijdlijn

Een eenvoudig dossier (geen betwisting, duidelijke schade) wordt typisch in 2 tot 4 maanden afgehandeld. Een complex dossier met betwisting kan 1 tot 3 jaar duren.

Specifieke scenario’s:

• Wat als de buur klaagt over trillingschade
• Wat als een onderaannemer schade veroorzaakt op jouw werf
• Wat als een klant na 3 jaar waterschade aan jou wijt

5. Boek 6 BW: aansprakelijkheidsketen op de werf herzien

Sinds 1 januari 2025 is Boek 6 BW in werking. Dat is de hervorming van het buitencontractuele aansprakelijkheidsrecht, en het heeft directe impact op hoe schadegevallen op de werf worden afgehandeld.

Wat veranderde concreet?

Het oude artikel 18 van de Arbeidsovereenkomstenwet beschermde werknemers grotendeels tegen rechtstreekse aanspraken van derden. Sinds Boek 6 BW kan een derde (zoals een buur, klant of voorbijganger) rechtstreeks een werknemer of onderaannemer aanspreken voor schade die zij veroorzaken.

Praktische gevolgen

Bij een schadegeval op je werf kunnen meerdere partijen tegelijk aansprakelijk worden gesteld:

• De werknemer die de fout maakte
• Jij als werkgever (meestal nog steeds primair aansprakelijk)
• De onderaannemer (indien van toepassing)
• De hoofdaannemer (indien jij in onderaanneming werkt)

Voor jou als werkgever betekent dat:

• BA Onderneming-dekking moet voldoende hoog zijn
• Werknemers kunnen baat hebben bij een individuele aansprakelijkheidsdekking (zelden afgesloten, maar relevant voor risicovolle functies)
• Onderaannemers moeten een eigen BA Onderneming met onderaanneming-dekking hebben

Hoe verandert dat schadeafhandeling?

Een derde die schade lijdt heeft sinds 2025 meer keuzes. Hij kan kiezen wie hij aanspreekt, wat in de praktijk leidt tot:

• Vaker rechtstreekse claims tegen werknemers (vooral als zij verzekerd lijken)
• Complexere dossiers met meerdere verzekeraars
• Soms vertragingen in uitkering doordat verzekeraars onderling moeten afrekenen

6. Materiaal- en gereedschapsschade

Schade aan eigen materieel verloopt anders dan schade aan derden. Je verzekert hier jezelf, dus de procedure is doorgaans korter.

Diefstal

Bij diefstal van gereedschap of materieel:

1. Politie verwittigen binnen 24 uur en proces-verbaal bekomen
2. Foto’s van de plek (gebroken slot, opengebroken deur)
3. Lijst van gestolen items opmaken met aankoopprijs en zo mogelijk facturen
4. Aangifte verzekeraar binnen 8 dagen, met PV als bijlage
5. Expertise door verzekeraar (bij grotere dossiers)
6. Uitbetaling typisch binnen 4 tot 8 weken na akkoord op de waarde

Schade door brand of waterschade

Vergelijkbare procedure als diefstal, met extra aandacht voor:

• Foto’s van de oorzaak (bv. defecte machine, lekkage)
• Beschermingsmaatregelen direct nemen om verdere schade te voorkomen
• Expertise wordt zwaarder gewogen voor grote schadebedragen

Evenredigheidsregel

Bij onderverzekering geldt de evenredigheidsregel: als je verzekerd kapitaal lager is dan de werkelijke waarde van het materieel, krijg je proportioneel minder uitbetaald. Voorbeeld: gereedschap verzekerd voor €15.000, werkelijke waarde €30.000, schade €5.000 → uitbetaling €2.500 in plaats van €5.000.

Volledig stappenplan: wat als je gereedschap uit je bestelwagen wordt gestolen.

7. Wat als de verzekeraar weigert uit te betalen?

Een gevreesd scenario maar minder zeldzaam dan je zou denken. Wat zijn je opties?

Eerst de motivering opvragen

Volgens artikel 156 van de Wet Verzekeringen moet een verzekeraar bij weigering een schriftelijke motivering geven. Vraag die altijd op als ze niet spontaan wordt gegeven.

Mogelijke gronden:

• Uitsluitingsclausule (de schade valt buiten de polis)
• Niet-betaling van premie (je was niet in regel)
• Fout van de verzekerde (bv. opzet, grove fout)
• Niet-melding binnen termijnen (bv. te laat aangegeven)
• Onjuiste informatie bij polis-aanvraag

Bezwaar bij de verzekeraar

Eerste stap is een schriftelijk bezwaar bij de verzekeraar zelf, met argumenten en eventueel nieuwe documenten. Veel weigeringen worden in deze fase nog ongedaan gemaakt.

Klacht bij Ombudsman van de Verzekeringen

Als de verzekeraar bij zijn standpunt blijft, kan je gratis een klacht indienen bij de Ombudsman van de Verzekeringen. Dit is een onafhankelijke bemiddelingsdienst die in veel gevallen een oplossing vindt zonder gerechtelijke procedure.

Gerechtelijke procedure

Als ultieme stap kan je een gerechtelijke procedure starten. Dit is waar je rechtsbijstandsverzekering het verschil maakt: zonder rechtsbijstand reken je op €5.000 tot €15.000 advocaatkosten en expertises. Mét rechtsbijstand worden die typisch volledig of grotendeels gedekt.

8. Bedrijfsschade: continuïteit bij grote schade

Een aparte categorie schade die vaak vergeten wordt: bedrijfsschade, het verlies van inkomsten als je activiteit tijdelijk stilvalt na een ander schadegeval (typisch brand, grote diefstal, of ernstig ongeval).

Wat dekt bedrijfsschadeverzekering?

• Gederfde nettowinst tijdens de stilstand
• Doorlopende vaste kosten (lonen, leasing, huur, sociale lasten)
• Extra kosten om sneller te heropstarten

Voor wie relevant?

Voor bouwbedrijven met:

• Vaste stockage of kantoor (brandrisico)
• Doorlopende contractuele verplichtingen
• Personeel waarvan loon doorloopt bij stilstand
• Lopende werven die niet zomaar kunnen worden uitgesteld

Premies typisch tussen €1.500 en €3.500 per jaar voor middelgrote bouwbedrijven, afhankelijk van indemnisatieperiode (12 of 18 maanden) en omzet.

9. Onbetaalde facturen: rechtsbijstand op zijn best

Een schadetype dat technisch geen verzekeringsclaim is maar wel financieel pijnlijk: een klant die niet betaalt na oplevering. Wat doet rechtsbijstand?

Eerste fase: minnelijke invordering

Een goede rechtsbijstandspolis dekt de kosten van een advocaat of incassobureau om de factuur op te halen. Typische stappen:

1. Aanmaning per aangetekende brief
2. Ingebrekestelling met dwangsom
3. Eventueel arbitrage of bemiddeling

Tweede fase: gerechtelijke procedure

Als minnelijke invordering faalt, kan een gerechtelijke procedure worden gestart. Rechtsbijstand dekt typisch:

• Kosten advocaat
• Gerechtskosten
• Expertisekosten
• Eventuele tegenexpertises

Voor welke bedragen?

Veel rechtsbijstandspolissen hebben een minimumbedrag waaronder ze niet tussenkomen (vaak €500 of €1.000). Voor kleine onbetaalde facturen ben je vaak op jezelf aangewezen.

Volledig stappenplan: wat als een klant weigert te betalen na oplevering.

10. Documentatie: je belangrijkste verzekering

Eén constante in alle schadegevallen die we begeleiden: bedrijven met goede documentatie krijgen sneller en hogere uitbetalingen. Bedrijven met slechte documentatie krijgen lagere uitbetalingen of zelfs weigeringen.

Wat je standaard moet bewaren

Type	Wat	Hoe lang
Werfplanning en uitvoering	Foto’s begin, tijdens, einde van elke werf	10 jaar (BA-10 termijn)
Materiaal	Aankoopfacturen, serienummers, foto’s	Zolang in gebruik
Veiligheid	Risicoanalyses, opleidingen, attesten	Onbeperkt aanbevolen
Werknemer-overeenkomsten	DIMONA, contracten, opleidings-attesten	5 jaar na uitdienst
Voertuig-onderhoud	Onderhoudsboekje, inspecties	Zolang in gebruik
Polissen	Volledige polisvoorwaarden, attesten	Onbeperkt
Schadegeschiedenis	Eerdere claims, expertises, akkoorden	10 jaar na afsluiting

Digitaal of papier?

Digitaal is sterk aan te raden. Cloud-opslag (in een Belgische of Europese provider voor GDPR-compliantie) zorgt dat documenten niet verloren gaan bij brand of diefstal van je kantoor. Maak ook fysieke back-ups voor de cruciale stukken.

Foto’s-protocol

Een eenvoudige regel die veel discussies voorkomt: foto’s nemen aan begin, midden en einde van elke werf. Met datum-watermerk indien mogelijk. Voor risicovolle activiteiten extra foto’s bij elke fase.

Veelgestelde vragen

Hoe snel moet ik een schade aangeven bij mijn verzekeraar?

Voor de meeste polissen geldt een termijn van 8 dagen vanaf het schadegeval. Sommige polissen hanteren 5 dagen of “zonder verwijl”. Check je polisvoorwaarden voor de exacte termijn. Bij arbeidsongevallen is de wettelijke termijn 8 dagen (artikel 6 Arbeidsongevallenwet 1971). Te laat aangeven kan leiden tot weigering van uitkering.

Wat is het verschil tussen een gewoon en een ernstig arbeidsongeval?

Een gewoon arbeidsongeval moet binnen 8 dagen worden aangegeven aan de arbeidsongevallenverzekeraar. Een ernstig arbeidsongeval moet daarnaast onmiddellijk worden gemeld aan de arbeidsinspectie. De definitie van “ernstig” staat in het Koninklijk Besluit van 27 maart 1998 en omvat zaken als overlijden, blijvende ongeschiktheid, val van hoogte boven 2 meter, contact met elektrische stroom, en specifieke letsels.

Wat doet de Ombudsman van de Verzekeringen?

De Ombudsman is een gratis bemiddelingsdienst voor geschillen tussen verzekerden en verzekeraars. Bij een polisweigering of betwisting van uitkering kan je daar terecht voordat je naar de rechtbank gaat. De ombudsman onderzoekt het dossier neutraal en doet een aanbeveling. In een groot deel van de gevallen wordt het geschil opgelost zonder gerechtelijke procedure.

Wat zegt artikel 156 van de Wet Verzekeringen over weigeringen?

Artikel 156 verplicht een verzekeraar om bij weigering van een uitkering een schriftelijke motivering te geven. De verzekerde heeft recht op duidelijke informatie over waarom de polis niet uitkeert. Een mondelinge of vage weigering kan worden aangevochten. Vraag altijd schriftelijke motivering op zodra een verzekeraar twijfelt of weigert.

Wat verandert Boek 6 BW (2025) voor schadegevallen op de werf?

Sinds 1 januari 2025 kunnen derden rechtstreeks de werknemer of onderaannemer aanspreken die de schade veroorzaakt heeft. Het oude beschermingssysteem via artikel 18 Arbeidsovereenkomstenwet is afgeschaft. Praktisch gevolg: meer dossiers met meerdere aansprakelijke partijen, hogere BA-dekkingen voor werkgevers en onderaannemers, en complexere schadeafhandeling.

Heeft het zin om een onderaannemers-claim met BA Onderneming af te dekken?

Een onderaannemer die schade veroorzaakt op jouw werf creëert een complex aansprakelijkheidsdossier. Sinds Boek 6 BW kan de derde de onderaannemer rechtstreeks aanspreken, maar typisch wordt ook de hoofdaannemer aangesproken. Je BA Onderneming dekt jouw aansprakelijkheid, maar verhaal nemen op de onderaannemer kan via subrogatie. Een goede onderaannemingsovereenkomst en BA-attesten van onderaannemers vragen voor elke werf is essentieel.

Wat als ik geen rechtsbijstand heb en mijn verzekeraar weigert uit te betalen?

Zonder rechtsbijstand draag je alle kosten voor advocaten, expertises en eventuele gerechtelijke procedures zelf. Voor een gemiddeld dossier reken je op €5.000 tot €15.000. Eerste stap: probeer altijd eerst een bezwaar bij de verzekeraar zelf. Tweede stap: gratis klacht bij de Ombudsman van de Verzekeringen. Pas in laatste instantie een gerechtelijke procedure waar de kosten serieus oplopen.

Hoe weet ik of een schade onder mijn polis valt?

Begin met je polis-attest of polis-overzicht. De algemene voorwaarden geven aan wat wel en niet gedekt is, met specifieke uitsluitingsclausules. Bij twijfel: bel je makelaar voordat je een aangifte doet. Bij echte schade altijd aangeven, ook als je twijfelt.

Wat als ik niet zeker ben wie aansprakelijk is?

Doe altijd een aangifte bij je eigen verzekeraar, ook als je niet zeker bent. De verzekeraar onderzoekt of je polis tussenkomt en wat de juridische situatie is. Bij meerdere mogelijke aansprakelijken neemt de verzekeraar typisch contact op met de andere partijen. Het is niet aan jou als bouwondernemer om voor het schadegeval de juridische verantwoordelijkheid uit te zoeken.

Hoe lang duurt het voordat een schade wordt uitbetaald?

Een eenvoudig dossier (geen betwisting, duidelijke schade onder €10.000) wordt typisch in 4 tot 8 weken afgehandeld. Een groter of betwist dossier kan 6 tot 12 maanden duren. Een dossier met gerechtelijke procedure kan 1 tot 3 jaar duren. Goede documentatie en snelle aangifte versnellen het proces aanzienlijk.

Conclusie

Schadegevallen in de bouw zijn geen kwestie van of, maar van wanneer. De ondernemers die het beste door zo’n incident komen, zijn niet de “gelukkigste”. Het zijn de bedrijven die hun documentatie op orde hebben, die de wettelijke termijnen kennen, die hun polissen begrijpen en die binnen 24 uur de juiste mensen contacteren.

Wat dit cluster aan cluster posts uitwerkt, zijn de scenario’s die we in onze praktijk het vaakst zien: een werknemer die valt, een ernstig ongeval met meldingsplicht, een onderaannemer die schade aanricht, gestolen gereedschap, trillingschade bij de buur. Voor elk van die scenario’s geven we een concreet stappenplan met termijnen en aandachtspunten.

Voorkomen is altijd beter dan herstellen. Dat begint met polissen die echt aansluiten bij je activiteit. Onze gratis verzekeringsscan brengt dat in twintig minuten in kaart, zonder verkooppraat of verplichting.